|
Zygmunt Szendzielarz ŁUPASZKA -
Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni (16)
Nominał: 10 zł
Stop/próba: Ag 925
Masa: 14,14 g
Wymiary: 32,00 mm
Stempel: lustrzany, tampondruk
Nakład: do 10.000 sztuk
Data wprowadzenia do obiegu: 27 lutego 2024 r.
Stan: I (menniczy) / L
Srebrna moneta kolekcjonerska o nominale 10 zł wyemitowana w ramach serii "Wyklęci przez komunistów Żołnierze Niezłomni" poświęconej zbrojnemu podziemiu przeciwstawiającemu się "władzy ludowej".
Srebrna moneta o nominale 10 zł, wybita w srebrze próby 925, została poświęcona jednej z najszerzej dyskutowanych postaci polskiego podziemia - Zygmuntowi Szendzielarzowi „Łupaszce”. Emisja ma charakter upamiętniający, odnosząc się zarówno do jego roli jako dowódcy Armii Krajowej, jak i do szeroko komentowanych aspektów jego działalności, które do dziś wywołują żywą debatę w środowiskach historyków i opinii publicznej. Moneta wpisuje się w nurt numizmatów poświęconych trudnym kartom historii i ludziom, których losy odzwierciedlają dramatyzm XX wieku.
Emisja ukazała się 23 maja 2024 r. w standardzie proof (lustrzanym) w ramach serii "Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni" i należy do należy do grupy emisji NBP poświęconych żołnierzom polskich formacji niepodległościowych — jej narracja ikonograficzna świadomie akcentuje symboliczny wymiar pamięci o „Łupaszce”. Projekt wykonała Dobrochna Surajewska, znana z realistycznych ujęć bohaterów podziemia.
Zygmunt Szendzielarz (1910–1951), kawalerzysta i oficer WP, zasłynął jako dowódca 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, prowadzącej intensywne działania partyzanckie przeciwko Niemcom, a później przeciwko siłom sowieckim i podporządkowanym im organom władzy. Po wojnie pozostał w konspiracji, za co został aresztowany, skazany w procesie pokazowym i stracony w 1951 r.
Postać Szendzielarza — choć dziś jest symbolem walki o niepodległość i jednym z najbardziej rozpoznawalnych Żołnierzy Niezłomnych — budzi również kontrowersje historyczne. Część badaczy wskazuje na dramatyczne wydarzenia związane z jego oddziałami, w tym akcje na terenach zamieszkiwanych przez ludność białorusko-prawosławną (m.in. Dubinki 1944 r.), które do dziś pozostają przedmiotem debat, sporów interpretacyjnych i złożonych ocen. Dyskusje te pokazują skomplikowany charakter realiów wojny i powojennej konspiracji oraz różnorodność doświadczeń społecznych tamtego czasu. Moneta upamiętnia go w kontekście głównego nurtu polskiej pamięci narodowej, ale zarazem przywołuje postać, której ocena wymaga uwzględnienia pełnego, wieloaspektowego tła historycznego.
|
