Numizmato.pl

Srebrna moneta moneta okolicznościowa o nominale 10 zł wybita w celu upamiętnienia 30. rocznicy pierwszej formalnej rejestracji NZS - Niezależnego Zrzeszenia Studentów (17 luty 1981 r.).

Nazwa Niezależne Zrzeszenie Studentów została ustalona na spotkaniu 60 grup założycielskich z uczelni w całej Polsce, które spotkały się w dniach 18–19 września 1980 na Politechnice Warszawskiej.

Przez długi czas władze PRL zwlekały z rejestracją NZS-u. Dopiero w wyniku strajków studenckich, szczególnie w Łodzi, gdzie podpisano tzw. Porozumienie Łódzkie po najdłuższym w Europie studenckim strajku okupacyjnym, ówczesny rząd komunistyczny zgodził się na rejestrację Zrzeszenia, która nastąpiła 17 lutego 1981. Pierwszym szefem NZS-u został Jarosław Guzy.

Organizacja, obok działań typowo prostudenckich, związanych między innymi z postulatami reformy szkolnictwa wyższego, zajmowała się także wspieraniem działań „Solidarności” w wymiarze politycznym.

Po wprowadzeniu stanu wojennego NZS zostało zdelegalizowane, a wielu jego działaczy aresztowanych. W kilku ośrodkach akademickich NZS prowadziło jednak działalność podziemną.

Rzeczywiste odrodzenie NZS nastąpiło w maju 1988 roku, kiedy to na fali protestów robotniczych odbyły się pierwsze, bardziej masowe – solidarnościowe działania studentów. Ich przejawem, oprócz szeregu wieców, strajków i innych wystąpień, było zorganizowanie Zjazdu NZS, który odbył się w Gdańsku, w Kościele Św. Bartłomieja, gromadząc przedstawicieli NZS wszystkich najważniejszych ośrodków akademickich.

W maju 1989 wobec odmowy zarejestrowania NZS co było konsekwencją złamania postanowień „okrągłego stołu” Komisja Krajowa NZS podjęła decyzję o rozpoczęciu akcji strajkowej na polskich uczelniach. Poszerzona o przedstawicieli strajkujących uczelni przekształciła się w Ogólnopolski Komitet Strajkowy w składzie: Tomasz Ziemiński, Mariusz Kamiński, Przemysław Gosiewski, P. Nycz, W. Kiliński, Sławomir Skrzypek, R. Kosiorek, Grzegorz Schetyna, B. Pichur, Artur Olszewski, Igor Wójcik, P. Janiszewski, A. Jasionowski, K. Zemler, R. Bitner, A. Szczepkowski i P. Swaczyna. Większość uczelni zorganizowało strajki okupacyjne.

Po roku 1989 NZS został ponownie zalegalizowany. Stopniowo zmieniał też profil swojej działalności, zdecydowanie ograniczając inicjatywy polityczne na rzecz reprezentowania interesów studentów oraz realizowania przedsięwzięć kulturalno-rozrywkowych, stając się tym samym organizacją o typowo studenckim charakterze. Nawiązując do swoich historycznych korzeni, NZS angażowało się w poparcie demokratycznych przemian podczas pomarańczowej rewolucji na Ukrainie, współpracuje także z opozycyjnymi wobec reżimu Aleksandra Łukaszenki organizacjami białoruskimi.

(wg NBP i Wikipedii)